Toán lớp 8: Bài 19: Biểu diễn dữ liệu bằng bảng, biểu đồ

Mục tiêu bài học

• Biểu diễn được dữ liệu bằng bảng hoặc biểu đồ phù hợp.
• Chuyển đổi được giữa bảng và biểu đồ trong trường hợp đơn giản.
• Phát hiện được cách biểu diễn gây hiểu sai.

Kiến thức cần nhớ

• Bảng cần tiêu đề, nhãn, đơn vị và hàng/cột nhất quán.
• Biểu đồ cột phù hợp so sánh nhóm; đoạn thẳng phù hợp xu hướng thời gian; quạt tròn phù hợp cơ cấu một tổng.
• Phải đọc chú thích và thang trục; trục bị cắt có thể làm chênh lệch trông lớn hơn.
• Tổng các phần của biểu đồ quạt bằng 100%

Khởi động và dự đoán

• Cùng một bộ dữ liệu có thể biểu diễn bằng bảng, cột, đoạn thẳng hoặc hình quạt.

Thuật ngữ và kí hiệu

bảng dữ liệu thang trục chú thích

Công thức, điều kiện và ý nghĩa

Biểu thức	Điều kiện	Ý nghĩa
Tổng các phần của biểu đồ quạt bằng 100%

Tự kiểm tra kiến thức nền

• Em hãy nhắc lại: Biểu đồ cột, đoạn thẳng, quạt tròn.

Phản ví dụ chống học máy móc

• Ba phần 30%,40%,50% không tạo cơ cấu 100%.

Ứng dụng và mô hình thực tế

• Trình bày kết quả khảo sát và theo dõi thời tiết.

Minh họa trực quan

Minh họa Bài 19: Biểu diễn dữ liệu bằng bảng, biểu đồ

8A

24

8B

31

8C

27

Ví dụ giải từng bước

Ví dụ 1

Bảng lượt đọc sách theo tháng là 20, 25, 18, 30. Mô tả cách vẽ biểu đồ đoạn thẳng.

1. 1 Chọn trục ngang là thời gian, trục dọc là lượt đọc.
2. 2 Chấm đúng bốn điểm và nối theo thứ tự thời gian.

Đáp án: Đặt bốn tháng trên trục ngang, lượt đọc trên trục dọc; chấm các điểm 20,25,18,30 rồi nối theo thứ tự.

Ví dụ 2

Biểu đồ cho T2=24°C, T3=27°C, T4=25°C. Lập bảng dữ liệu.

1. 1 Đọc nhãn thời điểm trên trục ngang.
2. 2 Đọc giá trị tương ứng và giữ đơn vị °C.

Đáp án: Bảng gồm T2|24°C; T3|27°C; T4|25°C.

Ví dụ 3

Một cột đạt giữa vạch 30 và 40, các vạch cách đều 10 đơn vị. Nếu đúng giữa, giá trị là bao nhiêu?

1. 1 Xác định khoảng tăng là 10.
2. 2 Lấy 30+5=35.

Đáp án: 35.

Lỗi sai thường gặp

• An vẽ biểu đồ quạt với các tỉ lệ 30%, 40%, 50%. Sai ở đâu? Các phần của toàn bộ phải cộng thành 100%.
• Mai so sánh hai cột nhưng bỏ qua chú thích “mỗi hình biểu diễn 4 bạn”. Hãy sửa với 3 hình và 5 hình. Phải nhân số hình với giá trị của chú thích.
• Không bỏ chú thích mỗi biểu tượng hoặc đọc mọi vạch là một đơn vị.
• Phản ví dụ để tự kiểm tra: Ba phần 30%,40%,50% không tạo cơ cấu 100%.

Bài luyện thêm

• Trục tung ghi mỗi vạch là 5 học sinh. Cột cao 4 vạch biểu diễn bao nhiêu học sinh?
• Hai biểu đồ cùng dữ liệu nhưng một trục tung bắt đầu từ 95 thay vì 0. Điều gì có thể xảy ra?
• Dữ liệu tên môn học yêu thích và số bạn chọn nên dùng bảng nào?
• An vẽ biểu đồ quạt với các tỉ lệ 30%, 40%, 50%. Sai ở đâu?
• Bảng lượt đọc sách theo tháng là 20, 25, 18, 30. Mô tả cách vẽ biểu đồ đoạn thẳng.