Toán lớp 7: Bài 19: Biểu đồ đoạn thẳng

Mục tiêu bài học

• Đọc được giá trị và xu hướng trên biểu đồ đoạn thẳng.
• So sánh được mức thay đổi giữa các thời điểm.
• Giải quyết được vấn đề đơn giản từ biểu đồ.

Kiến thức cần nhớ

• Mỗi điểm gắn một giá trị trên trục ngang và một giá trị trên trục dọc.
• Mức thay đổi bằng giá trị sau trừ giá trị trước; phải đọc đúng thang và đơn vị.
• Mức thay đổi = giá trị sau - giá trị trước

Khởi động và dự đoán

• Biểu đồ đoạn thẳng phù hợp quan sát biến đổi theo thời gian.

Công thức, điều kiện và ý nghĩa

Biểu thức	Điều kiện	Ý nghĩa
Mức thay đổi = giá trị sau - giá trị trước

Tự kiểm tra kiến thức nền

• Em hãy nhắc lại: Bảng dữ liệu.
• Em hãy nhắc lại: Trục tọa độ trực quan.

Phản ví dụ chống học máy móc

• Thiếu đơn vị làm biểu đồ mơ hồ.

Ứng dụng và mô hình thực tế

• Theo dõi nhiệt độ, lượng mưa và lượt đọc.

Minh họa trực quan

Minh họa Bài 19: Biểu đồ đoạn thẳng

Ví dụ giải từng bước

Ví dụ 9

Số lượt đọc sách từ thứ Hai đến thứ Sáu là 18, 24, 21, 30, 27. Tính thay đổi từng ngày liên tiếp.

1. 1 Tính 24-18.
2. 2 Tiếp tục với từng cặp liên tiếp.
3. 3 Diễn đạt dấu dương là tăng, âm là giảm.

Đáp án: Tăng 6, giảm 3, tăng 9, giảm 3 lượt.

Ví dụ 10

Dữ liệu lượng mưa bốn tuần là 12, 18, 18, 25 mm. Nêu hai nhận xét đúng.

1. 1 So sánh các cặp liên tiếp.
2. 2 Xác định giá trị cao nhất/thấp nhất.
3. 3 Nêu nhận xét có số liệu.

Đáp án: Lượng mưa không giảm; tuần 2 và 3 bằng nhau; tuần 4 cao nhất 25 mm. Chỉ cần nêu hai ý.

Ví dụ 11

Một biểu đồ nối các năm 2020, 2022, 2025 nhưng khoảng cách trên trục ngang bằng nhau. Cần lưu ý gì?

1. 1 Đọc chênh lệch năm.
2. 2 So với khoảng cách vẽ.
3. 3 Đề xuất ghi/vẽ trục rõ ràng.

Đáp án: Khoảng thời gian không đều nên nếu trục ngang biểu diễn thời gian theo tỷ lệ thì khoảng cách phải phản ánh 2 năm và 3 năm; nếu dùng danh mục phải ghi rõ.

Lỗi sai thường gặp

• Bình nhìn đường dốc hơn và nói mức tăng chắc chắn lớn hơn, dù hai biểu đồ dùng thang trục khác nhau. Nhận xét? Tỷ lệ trục có thể làm đường trông dốc hơn.
• Một biểu đồ nối các năm 2020, 2022, 2025 nhưng khoảng cách trên trục ngang bằng nhau. Cần lưu ý gì? Khoảng cách hình học có thể gây hiểu sai tốc độ thay đổi.
• Không so độ dốc giữa hai biểu đồ có thang trục khác nhau.
• Phản ví dụ để tự kiểm tra: Thiếu đơn vị làm biểu đồ mơ hồ.

Bài luyện thêm

• Biểu đồ nhiệt độ dùng trục tung nhưng không ghi đơn vị. Vấn đề là gì?
• Doanh số ba tháng là 20, 32, 29 sản phẩm. Từ tháng 2 đến tháng 3 thay đổi thế nào?
• Một đoạn thẳng nằm ngang giữa hai thời điểm thể hiện điều gì?
• Bình nhìn đường dốc hơn và nói mức tăng chắc chắn lớn hơn, dù hai biểu đồ dùng thang trục khác nhau. Nhận xét?
• Số lượt đọc sách từ thứ Hai đến thứ Sáu là 18, 24, 21, 30, 27. Tính thay đổi từng ngày liên tiếp.