Toán lớp 7: Bài 22: Đại lượng tỉ lệ thuận

Mục tiêu bài học

• Nhận biết được hai đại lượng tỉ lệ thuận.
• Xác định được hệ số tỉ lệ và công thức y = kx.
• Giải được bài toán thực tế về tỉ lệ thuận.

Kiến thức cần nhớ

• y tỉ lệ thuận với x theo hệ số k khác 0 nếu y=kx.
• Tỷ số y/x=k không đổi với x khác 0.
• y=kx (k≠0)

Khởi động và dự đoán

• Khi đơn giá cố định, số tiền tăng cùng tỷ lệ với số hàng.

Công thức, điều kiện và ý nghĩa

Biểu thức	Điều kiện	Ý nghĩa
y=kx (k≠0)

Tự kiểm tra kiến thức nền

• Em hãy nhắc lại: Tỉ số.
• Em hãy nhắc lại: Nhân số hữu tỉ.

Phản ví dụ chống học máy móc

• Diện tích hình vuông không tỉ lệ thuận với cạnh vì S=x².

Ứng dụng và mô hình thực tế

• Giá tiền, quãng đường và sản lượng theo tốc độ cố định.

Minh họa trực quan

Minh họa Bài 22: Đại lượng tỉ lệ thuận

y=kx (k≠0)

Ví dụ giải từng bước

Ví dụ 9

y tỉ lệ thuận với x, y=18 khi x=6. Lập công thức và tính y khi x=-4.

1. 1 Tìm hệ số.
2. 2 Viết công thức.
3. 3 Thay giá trị mới.

Đáp án: k=3, y=3x; khi x=-4 thì y=-12.

Ví dụ 10

Một máy in 45 trang trong 3 phút với tốc độ đều. Trong 8 phút in bao nhiêu trang?

1. 1 Xác định hằng số.
2. 2 Lập quan hệ.
3. 3 Tính và ghi đơn vị.

Đáp án: 120 trang.

Ví dụ 11

Giải thích vì sao diện tích hình vuông không tỉ lệ thuận với cạnh.

1. 1 Viết quan hệ thực tế.
2. 2 Kiểm tra tỉ số hoặc tích.
3. 3 Kết luận không đúng loại.

Đáp án: S=x² nên S/x=x không cố định khi x thay đổi.

Lỗi sai thường gặp

• An kiểm tra tỉ lệ thuận bằng cách cộng x+y. Cách đúng là gì? Dùng đại lượng bất biến của quan hệ tỉ lệ thuận.
• Giá tiền tỉ lệ thuận khối lượng. Mai tăng khối lượng gấp 2 nhưng cộng thêm đúng 2 nghìn vào giá. Hãy sửa. Dùng đúng chiều biến đổi của tỉ lệ thuận.
• Không kiểm tra tỉ lệ thuận bằng tổng x+y.
• Phản ví dụ để tự kiểm tra: Diện tích hình vuông không tỉ lệ thuận với cạnh vì S=x².

Bài luyện thêm

• x tăng từ 4 lên 12 trong quan hệ tỉ lệ thuận. y tăng mấy lần?
• 4 kg gạo giá 72 nghìn. 7 kg cùng loại giá bao nhiêu?
• Bảng x:1,2,3; y:4,8,12 có tỉ lệ thuận không?
• An kiểm tra tỉ lệ thuận bằng cách cộng x+y. Cách đúng là gì?
• y tỉ lệ thuận với x, y=18 khi x=6. Lập công thức và tính y khi x=-4.