Toán lớp 4: Bài 29: Hai đường thẳng song song

Mục tiêu bài học

• Nhận biết được hai đường thẳng song song.
• Tìm được các cặp cạnh song song trong hình.
• Phân biệt được song song và vuông góc.

Kiến thức cần nhớ

• Hai đường thẳng song song phân biệt không có điểm chung trong mặt phẳng.
• Kí hiệu ∥ biểu thị quan hệ song song.
• Hai đường thẳng song song phân biệt không cắt nhau.
• Dùng cạnh ê ke và thước làm đường dẫn.
• Dựa vào các góc vuông hoặc các cặp cạnh đối diện của hình chữ nhật.
• Các cạnh đã nêu có quan hệ song song.

Khởi động và dự đoán

• Hai đường thẳng a và b song song. Kí hiệu nào đúng?

Thuật ngữ và kí hiệu

Nhận biết hai đường thẳng song song

Công thức, điều kiện và ý nghĩa

Biểu thức	Điều kiện	Ý nghĩa
Hai đường thẳng song song phân biệt không có điểm chung trong mặt phẳng.

Tự kiểm tra kiến thức nền

• Em hãy làm một ví dụ ngắn để nhắc lại Đường thẳng.
• Em hãy làm một ví dụ ngắn để nhắc lại Hai đường thẳng vuông góc.

Phản ví dụ chống học máy móc

• Nam vẽ b qua M nhưng b cắt a ở phía bên phải trang. Hãy nhận xét và sửa. Hình vẽ chưa thỏa điều kiện song song.

Ứng dụng và mô hình thực tế

• Tính số lượng, chi phí và chia đều trong sinh hoạt hằng ngày.

Minh họa trực quan

Minh họa Bài 29: Hai đường thẳng song song

Quan sát nhãn và kiểm tra bằng ê ke khi cần.

Nhận biết hai đường thẳng song song

Dữ kiện trên hình

a ∥ b hai đường không có điểm chung

Ví dụ giải từng bước

Ví dụ 1

Nêu cách kiểm tra hai đường thẳng trên giấy có song song hay không.

1. 1 Đặt dụng cụ đúng vị trí.
2. 2 Đối chiếu các cạnh đường với dụng cụ.

Đáp án: Dùng ê ke và thước vẽ một đường vuông góc chung; nếu cả hai đường cùng vuông góc với đường kiểm tra thì chúng song song ở mức thực hành lớp 4.

Ví dụ 2

Mô tả các bước vẽ đường b đi qua M và song song với đường a.

1. 1 Đặt ê ke/thước theo đường a.
2. 2 Trượt đến M và kẻ đường b.

Đáp án: Đặt ê ke và thước tạo đường dẫn; giữ thước, trượt ê ke đến M, rồi kẻ b theo cạnh trùng hướng a.

Ví dụ 3

Hình bình hành MNPQ có những cặp cạnh đối diện nào song song?

1. 1 Gọi tên các cạnh theo thứ tự.
2. 2 Ghép các cạnh kề hoặc đối diện.

Đáp án: MN∥PQ và NP∥MQ.

Lỗi sai thường gặp

• Lan thấy hai đoạn thẳng không cắt nhau trên hình nên kết luận các đường chứa chúng song song. Cách sửa đúng là gì? Không được kết luận chỉ từ một dấu hiệu thị giác chưa đủ.
• Nam vẽ b qua M nhưng b cắt a ở phía bên phải trang. Hãy nhận xét và sửa. Hình vẽ chưa thỏa điều kiện song song.
• Không chọn “a + b” cho câu “Hai đường thẳng a và b song song. Kí hiệu nào đúng?”; đáp án đúng là “a ∥ b”.

Bài luyện thêm

• Quan hệ giữa hai mép dài đối diện của mặt bàn chữ nhật là gì?
• Khẳng định nào mô tả đúng hai đường song song?
• Qua điểm M, đường b đã cho có quan hệ song song với a. Mệnh đề nào đúng?
• Lan thấy hai đoạn thẳng không cắt nhau trên hình nên kết luận các đường chứa chúng song song. Cách sửa đúng là gì?
• Nêu cách kiểm tra hai đường thẳng trên giấy có song song hay không.