Toán lớp 4: Bài 30: Thực hành và trải nghiệm vẽ hai đường thẳng song song

Mục tiêu bài học

• Vẽ được đường thẳng đi qua một điểm và song song với đường thẳng cho trước.
• Sử dụng được ê ke kết hợp thước thẳng.
• Kiểm tra được hai đường vừa vẽ không cắt nhau.

Kiến thức cần nhớ

• Hai đường thẳng song song phân biệt không có điểm chung trong mặt phẳng.
• Thước giữ hướng dẫn, ê ke được trượt mà không đổi hướng.
• Giữ thước cố định giúp ê ke giữ nguyên hướng.
• Đường mới phải đi qua đúng điểm M đã cho.
• Bài yêu cầu vừa đi qua điểm M vừa song song với a.
• Kí hiệu ∥ biểu thị hai đường thẳng song song.

Khởi động và dự đoán

• Để vẽ đường b qua M song song với đường a, cần dùng bộ dụng cụ nào?

Thuật ngữ và kí hiệu

Vẽ hai đường thẳng song song

Công thức, điều kiện và ý nghĩa

Biểu thức	Điều kiện	Ý nghĩa
Hai đường thẳng song song phân biệt không có điểm chung trong mặt phẳng.

Tự kiểm tra kiến thức nền

• Em hãy làm một ví dụ ngắn để nhắc lại Hai đường thẳng song song.
• Em hãy làm một ví dụ ngắn để nhắc lại Vẽ đường vuông góc.

Phản ví dụ chống học máy móc

• Lan trượt ê ke đến gần M nhưng cạnh kẻ không đi qua M. Hình có đạt yêu cầu không? Hãy sửa. Song song thôi chưa đủ, đường còn phải đi qua điểm đã cho.

Ứng dụng và mô hình thực tế

• Tính số lượng, chi phí và chia đều trong sinh hoạt hằng ngày.

Minh họa trực quan

Minh họa Bài 30: Thực hành và trải nghiệm vẽ hai đường thẳng song song

Quan sát nhãn và kiểm tra bằng ê ke khi cần.

Vẽ hai đường thẳng song song

Dữ kiện trên hình

a ⊥ c b ⊥ c a ∥ b

Ví dụ giải từng bước

Ví dụ 1

Trình bày các bước vẽ đường b qua P và song song với đường d bằng ê ke, thước thẳng.

1. 1 Tạo và giữ đường dẫn.
2. 2 Trượt đến P, kẻ và ghi kí hiệu.

Đáp án: Đặt một cạnh ê ke trùng d; áp thước vào cạnh ê ke; giữ thước; trượt ê ke đến khi cạnh tương ứng qua P; kẻ b và ghi b ∥ d.

Ví dụ 2

Mép trên tấm bìa là đường a. Mô tả cách kẻ đường qua M song song với mép này.

1. 1 Lấy mép trên làm chuẩn.
2. 2 Trượt đến M và kẻ.

Đáp án: Áp ê ke theo mép trên, giữ một thước làm đường dẫn, trượt ê ke đến M rồi kẻ theo cạnh cùng hướng với mép trên.

Ví dụ 3

Sau khi vẽ b qua M, nêu cách kiểm tra thực hành bằng một đường vuông góc chung.

1. 1 Kiểm tra a với c.
2. 2 Kiểm tra b với c và điểm M.

Đáp án: Kẻ hoặc đặt cạnh ê ke theo đường c vuông góc a; nếu b cũng vuông góc c và đi qua M thì b song song a trong phạm vi thực hành lớp 4.

Lỗi sai thường gặp

• Nam giữ ê ke nhưng làm thước dẫn dịch chuyển khi trượt. Điều gì có thể xảy ra? Thước dẫn phải cố định để bảo toàn hướng song song.
• Lan trượt ê ke đến gần M nhưng cạnh kẻ không đi qua M. Hình có đạt yêu cầu không? Hãy sửa. Song song thôi chưa đủ, đường còn phải đi qua điểm đã cho.
• Không chọn “Cân và đồng hồ” cho câu “Để vẽ đường b qua M song song với đường a, cần dùng bộ dụng cụ nào?”; đáp án đúng là “Ê ke và thước thẳng”.

Bài luyện thêm

• Kí hiệu đúng sau khi vẽ là gì?
• Hai dòng kẻ ngang liên tiếp trong vở ô li minh họa quan hệ nào?
• Thứ tự vẽ đường song song qua M nào hợp lí?
• Nam giữ ê ke nhưng làm thước dẫn dịch chuyển khi trượt. Điều gì có thể xảy ra?
• Trình bày các bước vẽ đường b qua P và song song với đường d bằng ê ke, thước thẳng.